Ani göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da bayılmada 112'yi arayın.
Bilekten anjiyo, balon ve stent
Kalp damarları, çoğunlukla bilekteki atardamardan ilerletilen ince bir kateterle görüntülenir. Tedavi gerektiren bir darlık bulunursa, uygun hastalarda aynı seansta balonla açılıp stent yerleştirilebilir.
Nedir?
Kalp kasını besleyen damarlara koroner arterler denir. Bu damarların duvarında zamanla yağ ve kireç içeren plak birikebilir. Plak damarı daraltır; kalp kası, özellikle eforla, yeterince kan alamaz. Bu durum göğüste baskı ya da ağrı ve nefes darlığı gibi yakınmalara yol açabilir. Koroner anjiyografide (halk arasında anjiyo) ince bir kateter, kalp damarlarının girişine kadar ilerletilir. Röntgende görünen bir boya (kontrast madde) verilir ve damarlar görüntülenir. Böylece darlığın yeri ve derecesi görülür. Kateter bugün çoğunlukla bilekteki atardamardan (radial arter) ilerletilir; gerekirse kasıktaki atardamar (femoral arter) kullanılır. Anjiyoda tedavi gerektiren bir darlık görülürse, uygun hastalarda damar aynı seansta açılabilir. Darlık bölgesinde küçük bir balon şişirilir, ardından damarı açık tutmak için stent denen ince, metal bir kafes yerleştirilir. Günümüzde çoğunlukla, damar duvarına yavaşça ilaç salan ilaçlı stentler kullanılır. Bu işleme perkütan koroner girişim ya da anjiyoplasti denir. Bazı hastalarda ise sonuçlar ayrıca konuşulur ve bypass ameliyatı ya da ilaç tedavisi gibi başka seçenekler değerlendirilir. İlaçlı balon: Bazı durumlarda stent yerine, yüzeyi ilaçla kaplı bir balon kullanılabilir. Balon darlık bölgesinde şişirilir, ilacı damar duvarına bırakır ve geri çekilir; damarda kalıcı bir kafes kalmaz. Örneğin daha önce takılmış bir stentin içinde yeniden daralma olduğunda bu yöntem düşünülebilir; ancak ilaçlı stentin içindeki yeniden daralmada güncel kılavuz, yeni bir ilaçlı stent yerleştirilmesini öncelikli olarak önerir. Hangi durumda uygun olduğuna, anjiyo bulgularına göre hekiminiz karar verir. Prof. Dr. Barış Kılıçaslan, kompleks koroner girişimler dahil koroner anjiyografi, balon ve stent işlemlerini klinik pratiğinde uygulamaktadır.
Kimlere uygulanır?
- Eforla gelen göğüs ağrısı ya da baskısı, nefes darlığı gibi yakınmaları olan ve testlerde koroner arter hastalığından şüphelenilen hastalar
- İlaç tedavisine rağmen yakınmaları süren ve darlığın açılması düşünülen hastalar
- Kalp krizi geçiren hastalar; bu durumda işlem acil olarak yapılır
- Karar; yakınmalarınıza, test sonuçlarınıza ve genel sağlık durumunuza göre hekiminizle birlikte verilir
İşlem öncesi
İşlemden önce muayene, EKG, kan testleri ve gerekirse ekokardiyografi ya da efor testi gibi tetkikler yapılır. Böbrek fonksiyonunuz kan testiyle kontrol edilir, çünkü işlemde kullanılan boya böbreklerden atılır. Daha önce boyaya (kontrast maddeye) ya da başka bir şeye alerjiniz olduysa, böbrek hastalığınız, diyabetiniz ya da hamilelik olasılığınız varsa bunu önceden mutlaka söyleyin. Kullandığınız ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar ve şeker ilaçları, işlemden önce doktorunuzla birlikte gözden geçirilir. Hangi ilacın ne zaman bırakılacağına kendi başınıza karar vermeyin. İşlemden önce birkaç saat aç kalmanız istenebilir.
Nasıl yapılır?
- Hazırlık ve uyuşturma: Bilek bölgesi temizlenir ve lokal anesteziyle uyuşturulur. İşlem boyunca genellikle uyanıksınız.
- Damara giriş: Bilekteki atardamara ince bir kılıf yerleştirilir. Bu damar uygun değilse kasıktaki atardamar kullanılabilir.
- Anjiyografi: Kateter, röntgen eşliğinde kalp damarlarının girişine ilerletilir. Boya verilir ve damarlar farklı açılardan görüntülenir.
- Balon ve stent (ya da ilaçlı balon): Tedavi gereken bir darlık varsa ince bir tel darlığın ötesine geçirilir. Bu tel üzerinden balon ilerletilip şişirilir ve stent yerleştirilir; bazı durumlarda stent yerine ilaçlı balon kullanılır.
- Kontrol ve kapanış: Sonuç yeniden görüntülenerek kontrol edilir. Kateter çıkarılır ve bileğe basınçlı bir bant takılır.
İyileşme
Bilekten yapılan işlemden sonra genellikle kısa sürede ayağa kalkabilirsiniz. Bileğe takılan basınçlı bant birkaç saat içinde kademeli olarak gevşetilip çıkarılır. Kasıktan yapılan işlemlerde birkaç saat yatakta kalmanız istenebilir. Birkaç gün boyunca işlem yapılan kolla ağır kaldırmamanız ve bileği zorlamamanız önerilir. Giriş yerinde şişlik, artan ağrı ya da kanama olursa, elde uyuşma ya da soğukluk fark ederseniz hekiminize haber verin. Stent ya da ilaçlı balon uygulandıysa size pıhtı oluşumunu önleyen ilaçlar (antiagregan ve gerekirse kan sulandırıcılar) verilir. Bu ilaçları hekiminizin önerdiği süre boyunca aksatmadan kullanmanız çok önemlidir. Başka bir tedavi ya da diş işlemi öncesinde bile, kardiyoloğunuza danışmadan bırakmayın. Stent darlığı açar, ancak damar hastalığını ortadan kaldırmaz. Düzenli kontroller; kolesterol, tansiyon ve şeker takibi, sigarayı bırakmak, düzenli hareket ve sağlıklı beslenme, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olur.
Riskler
Her girişimsel işlemde olduğu gibi anjiyo ve stentin de riskleri vardır. Bunlar arasında giriş yerinde kanama, morarma ya da şişlik; boyaya (kontrast maddeye) karşı alerjik reaksiyon; böbrek fonksiyonlarında bozulma; damar yaralanması ve kalp ritmi bozuklukları sayılabilir. Daha nadir olarak kalp krizi, inme, stentte pıhtı oluşması ya da acil ameliyat gerektiren ciddi komplikasyonlar görülebilir. Zaman içinde stentin içinde yeniden daralma da gelişebilir. Sizin için olası yararlar ve riskler, işlem öncesi görüşmede hekiminiz tarafından kişisel durumunuza göre ayrıntılı olarak anlatılır.
Sık sorulanlar
- İşlem sırasında uyanık mıyım, acı duyar mıyım? Genellikle uyanıksınız. Bilek lokal anesteziyle uyuşturulduğu için çoğu hasta belirgin ağrı duymaz. Boya verilirken kısa süreli bir sıcaklık hissi, balon şişirilirken de kısa süreli göğüs baskısı olabilir.
- Her anjiyoda stent takılır mı? Hayır. Anjiyo önce tanı amacıyla yapılır. Stent yalnız tedavi gerektiren bir darlık bulunduğunda ve uygun olduğunda takılır. Bazı hastalarda ilaç tedavisi ya da bypass ameliyatı daha uygun olabilir; bu seçenekler size ayrıca anlatılır.
- İlaçlı balon nedir, stent yerine kullanılabilir mi? İlaçlı balon, yüzeyi ilaçla kaplı bir balondur ve damarda kalıcı bir kafes bırakmaz. Stent içinde yeniden daralma gibi bazı durumlarda kullanılabilir; ilaçlı stentin içindeki yeniden daralmada ise çoğu zaman yeni bir ilaçlı stent tercih edilir. Size uygun olup olmadığına anjiyo bulgularına göre hekiminiz karar verir.
- İşlem neden bilekten yapılıyor? Güncel kılavuzlar, uygun hastalarda bilekten girişi standart yol olarak önerir. Bilekten yapılan işlemden sonra genellikle kısa sürede ayağa kalkılabilir. Bilek damarı uygun değilse kasıktan girilir.
- Stentten sonra ilaçlarımı ne kadar kullanacağım? Pıhtı oluşumunu önleyen ilaçların süresini; işlemin nedenine ve kişisel kanama riskinize göre hekiminiz belirler. Bu süre dolmadan, hekiminize danışmadan ilaçlarınızı bırakmayın.
Tıbbi içerik Prof. Dr. Barış Kılıçaslan tarafından gözden geçirilip onaylanmıştır. Son güncelleme: 04.10.2026. Editör: Baran Zeydan (info@clinixcrm.app).